Accessible Multimodal Electronic Library

Get Adobe Flash player

Knowledge Base - Διεθνές Πλαίσιο

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ), 285 εκατομμύρια άνθρωποι ανά τον κόσμο έχουν προβλήματα όρασης: 39 εκατομμύρια είναι τυφλοί και 246 εκατομμύρια έχουν μειωμένη όραση. Η Παγκόσμια Ένωση Τυφλών αναφέρει ότι στην Ευρώπη μόνο το 5 % των δημοσιευμένων βιβλίων είναι διαθέσιμο σε προσβάσιμο μορφότυπο για τα άτομα με εντυπο-αναπηρία, ενώ στις αναπτυσσόμενες χώρες – όπου ζει περίπου το 90 % των ατόμων με μειωμένη όραση – το ποσοστό αυτό είναι μόλις 1 %.
 
Αντίγραφα βιβλίων σε προσβάσιμους μορφότυπους παράγονται και διανέμονται συνήθως πλέον σε εθνικό επίπεδο, από ειδικευμένους οργανισμούς, π.χ. βιβλιοθήκες για τυφλούς, βάσει αδειών ή με περιορισμούς ή εξαιρέσεις στα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Εντούτοις, η έλλειψη διεθνούς νομικού πλαισίου, το οποίο θα επιτρέπει τη διασυνοριακή ανταλλαγή προσβάσιμων μορφότυπων που παράγονται υπό περιορισμό ή εξαίρεση οδηγεί σε αλληλεπικαλύψεις στην παραγωγή των εν λόγω αντιγράφων, ακόμη και μεταξύ χωρών στις οποίες ομιλείται η ίδια γλώσσα. Αυτό αποτελεί πρόβλημα εξαιτίας του κόστους παραγωγής αντιγράφων σε προσβάσιμο μορφότυπο και των περιορισμένων διαθέσιμων πόρων στους οργανισμούς που εξυπηρετούν τις ανάγκες των εντυπο-αναπήρων.
 
Από τον Ιανουάριο 2011, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευθεί από τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία. Το πλαίσιο αυτό κατοχυρώνει το δικαίωμα πρόσβασης σε πληροφορίες (άρθρο 21) και το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία να συμμετέχουν στην πολιτιστική ζωή σε ισότιμη με τα άλλα άτομα βάση (άρθρο 30). Η σύμβαση έχει καταστεί αναπόσπαστο μέρος της έννομης τάξης της ΕΕ.
 
Το 2009 άρχισαν διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Διανοητικής Ιδιοκτησίας (ΠΟΔΙ - WIPO) σχετικά με την ενδεχόμενη σύναψη διεθνούς συνθήκης για την καθιέρωση περιορισμών και εξαιρέσεων στα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας προς όφελος των ατόμων που είναι τυφλά, των ατόμων με μειωμένη όραση ή με πρόβλημα ανάγνωσης εντύπων με άλλο τρόπο, με στόχο τη διευκόλυνση της διασυνοριακής ανταλλαγής βιβλίων σε προσβάσιμους μορφότυπους.
 
Στις 26 Νοεμβρίου 2012, το Συμβούλιο εξέδωσε απόφαση με την οποία εξουσιοδοτείται η Επιτροπή να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις αυτές εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι διαπραγματεύσεις του ΠΟΔΙ ολοκληρώθηκαν επιτυχώς κατά τη διπλωματική διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο Μαρακές από τις 17 έως τις 28 Ιουνίου 2013. Στις 27 Ιουνίου 2013, οι διαπραγματεύσεις αυτές οδήγησαν στην έγκριση της συνθήκης του Μαρακές για τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε δημοσιευμένα έργα για τα άτομα που είναι τυφλά, τα άτομα με μειωμένη όραση ή με πρόβλημα ανάγνωσης εντύπων με άλλο τρόπο (http://www.wipo.int/treaties/en/ip/marrakesh).
 
Η συνθήκη θεσπίζει ένα σύνολο διεθνών κανόνων που εξασφαλίζουν ότι υπάρχουν περιορισμοί ή εξαιρέσεις στα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας σε εθνικό επίπεδο, προς όφελος των ατόμων που είναι τυφλά, με μειωμένη όραση ή με άλλο πρόβλημα ανάγνωσης εντύπων, και καθιστά δυνατή τη διασυνοριακή ανταλλαγή αντιγράφων δημοσιευμένων έργων σε προσβάσιμο μορφότυπο που έχουν παραχθεί βάσει εξαίρεσης ή περιορισμού από το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας σε οιοδήποτε από τα συμβαλλόμενα μέρη της συνθήκης.
 
Το Συμβούλιο ενέκρινε την υπογραφή της συνθήκης εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 14 Απριλίου 2014.
 
Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να γίνει συμβαλλόμενο μέρος της συνθήκης, αφού κατά τη διάρκεια της διπλωματικής διάσκεψης του Μαρακές προέβη στη δήλωση σύμφωνα με την οποία είναι αρμόδια - και ότι διαθέτει δική της νομοθεσία η οποία δεσμεύει όλα τα κράτη μέλη της - σε θέματα που καλύπτονται από την παρούσα συνθήκη, καθώς και ότι έχει εξουσιοδοτηθεί δεόντως, σύμφωνα με τις εσωτερικές διαδικασίες της, να καταστεί συμβαλλόμενο μέρος της συνθήκης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση υπέγραψε την τελική πράξη της διπλωματικής διάσκεψης στις 28 Ιουνίου 2013 και τη συνθήκη στις 30 Απριλίου 2014 στη Γενεύη.
 
Εκκρεμεί η κύρωση της Συνθήκης και η εναρμόνιση των εθνικών πλαισίων στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.