Accessible Multimodal Electronic Library

Get Adobe Flash player

Knowledge Base - Ευρωπαϊκό Πλαίσιο

Η οδηγία 29/2001 Ε.Κ εκδόθηκε στις 22 Μαΐου 2001 και δημοσιεύθηκε στην επίσημη εφημερίδα της Ε.Ε αριθ. L 167 της 22/06/2001 σ. 0010 – 0019. Αντιστοιχεί κατά ένα μεγάλο μέρος στις διατάξεις των δύο συνθηκών WIPO- αυτής για την πνευματική ιδιοκτησία και αυτής για τις ερμηνείες- εκτελέσεις και τα φωνογραφήματα. Στόχος γενικά των κανόνων Δικαίου της Ε.Ε είναι η εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σύμφωνα και τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εναρμόνιση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, έχει σκοπό να αμβλύνει τις διαφορές μεταξύ των διαφόρων νομοθεσιών των κρατών- μελών, να αυξήσει την ασφάλεια δικαίου και να διασφαλίσει ένα υψηλό επίπεδο προστασίας της διανοητικής ιδιοκτησίας (Καλλινίκου, 2001:23). Η οδηγία, σεβόμενη τις θεμελιώδεις αρχές του δικαίου, ιδίως δε αυτή της ιδιοκτησίας, συμπεριλαμβανομένης της διανοητικής ιδιοκτησίας, της ελευθερίας της έκφρασης και του δημόσιου συμφέροντος, λειτουργεί στην κατεύθυνση παροχής νομικής προστασίας προς ορισμένες πτυχές του δικαιώματος του δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς της Ε.Ε στην κοινωνία της πληροφορίας (άρθρο 1). (http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:32001L0029).
 
Η προστασία των έργων νοείται με διευρυμένη έννοια, στην οποία περιλαμβάνονται κάθε λογής δυνατότητες, όπως η αναπαραγωγή του έργου, η παρουσίαση στο κοινό, η διάθεση προστατευόμενων αντικειμένων, η κατ’ αίτησιν μετάδοση έργων. Ως παρουσίαση ενός έργου στο κοινό, νοείται και κάθε παρουσίαση σε κοινό ακόμη κι όταν αυτό δεν παρίσταται στον τόπο της αρχικής παρουσίασης, είτε αυτή επιτυγχάνεται με μετάδοση ή αναμετάδοση με ενσύρματα ή ασύρματα μέσα. Ως κατ’ αίτησιν μεταδόσεις χαρακτηρίζονται αυτές στις οποίες το κοινό δύναται να έχει πρόσβαση σε τόπο και χρόνο που επιλέγει ατομικώς.
 
Στην οδηγία προβλέπεται ένας εξαντλητικός κατάλογος εξαιρέσεων και περιορισμών σε πράξεις αναπαραγωγής των έργων, που αφορούν, αποκλειστικά σε περιστάσεις μη-οικονομικής εκμετάλλευσης των έργων. Ο κλειστός χαρακτήρας έχει την έννοια ότι τα κράτη μέλη δεν μπορούν να προβλέψουν στην εθνική τους νομοθεσία άλλους περιορισμούς από τους προβλεπόμενους στην Οδηγία (Καλλινίκου, 2001:65) Διατηρείται έτσι η ισχύς του ελέγχου των τριών σταδίων, που είχε εισαχθεί στο διεθνές δίκαιο με τη Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης. Ο έλεγχος των τριών σταδίων επιτρέπει την εφαρμογή των εξαιρέσεων μόνο εφ’ όσον πληρούνται τρία κριτήρια: α) η αναπαραγωγή πραγματοποιείται για ειδικές περιπτώσεις, β) δεν αντίκειται στην κανονική εκμετάλλευση του έργου και γ) δεν προκαλεί αδικαιολόγητη βλάβη στα έννομα συμφέροντα του δικαιούχου (Καλλινίκου, 2001: 51). 
 
Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη µέλη μπορούν να προβλέψουν εξαίρεση στο δικαίωμα αναπαραγωγής και παρουσίασης στο κοινό, αν πρόκειται για χρήσεις προς όφελος προσώπων µε αναπηρία, οι οποίες συνδέονται άμεσα µε την αναπηρία και δεν έχουν εμπορικό χαρακτήρα, στο βαθμό που απαιτείται λόγω της συγκεκριμένης αναπηρίας (άρθρο 5, παράγραφος 3.β).